یکی از مسائلی که در طول تاریخ گریبان گیر
آدمیان بوده است، مقوله ای با نام افراط و تفریط می باشد. اعمالی ناپسند که هم از
سوی شرع مذموم خوانده شده اند و هم عقلای قوم آنان را ناپسند می پندارند.
تا آنجایی که من مطلعم در ابتدای انقلاب اسلامی گرایش
به دو کلان صنعت مطرح بود. یکی صنعت خودرو سازی و دیگری صنعت نساجی. اما بالاخره
بنا شد بر روی صنعت خودرو سازی تمرکز شود و جمهوری اسلامی ایران در طول سال های
پیش رو به یکی از قطب های خودرو سازی مطرح در جهان شناخته گردد.
در آیین مردانگی دست افتاده گرفتن امری پسندیده است.
حتی اگر این افتاده، غول صنعتی ای باشد که شاید خطاهایی نیز کرده باشد و در زمانه
تک تازی هایش، خوب تازیده باشد.
صنعت خودرو سازی ای که در دورانی که تحریم ها
چنان نبود که نتوانند قطعات مورد نیاز خود را وارد کنند داعیه ملی! بودنش گوش همه
را پر کرده بود. اما دریغ از زمانی که پای روی خط واردات گذاشتند.
از نظر کیفیت هم که ناگفته پیداست. وضعیت ایمنی
هم که همه روزه در همین کوچه و خیابان های خودمان شاهد آن هستیم.
اما آنچه من می خواهم در اینجا بگویم این حرف
های گوش نواز نیست بلکه می خواهم خودم و بقیه را به نکته ای متذکر کنم. شایسته
نیست از دایره انصاف خارج شویم و اصلا شایسته نیست بر زمین افتاده را، ما نیز لگدی
نثارش کنیم.
صنعت خودرو سازی در حال تجربه کردن رکودی کم
سابقه و هجمه ای شاید بی سابقه باشد. دورانی که مصادف شده است با انتخابات ریاست
جمهوری و تبلیغات و برنامه های کاندیداهای مختلف. سوژه ای که ظاهراً قرار است هر کارشناس
و غیر کارشناسی و حتی هر کاندیدایی برای اثبات کفایت خود بر روی جسد او گام گذارد
و عکس یادگاری بگیرد و در نهایت لگدی به آن بزند و افاضاتی پیرامون آن نماید.
صنعتی که هر صنعت دان یا صنعت ندانی چون من هم در مورد آن اظهار نظر می کند و آن
را مایه تأسف ملی می خواند.
با همه این احوال می خواهم در یک مورد که هجوم
وسیعی به این صنعت شده است توضیحاتی که به ذهنم می رسد را بیان کنم. گرانی خودرو!
معظلی که دست مایه بسیاری از دور هم نشینی های
خانوادگی و محفل های سیاسی روزهای اخیر بوده و هست. تا آنجا که گویی همه چیز ارزان
مانده است و فقط این خودرو است که این مقدار گران شده است. گویی رشد بیش از 100
درصدی پوشک بچه تولید داخلی که 3200 تومان خریداری می شد و یا بستنی 200 تومانی ای
که تقلیل یافته آن را به 500 تومان بهایش می داختیم یک امر طبیعی می نمود. گویی
همه به دنبال این بودند تا گرز شکایت از گرانی را بر سر صنعت نیمه جان خودروی ملی
وارد کنند. صنعتی که علارغم جو سازی ها و شانتاژهای تبلیغاتی که صورت گرفته است،
برخلاف دوران گذشته خود حتی به صنعتی ضرر ده تبدیل گشت.
مگر نه این که مواد اولیه و قطعات خودرو در روی همین زمین خاکی موجود است و از آسمان نازل نمی شود؟! مگر خودرو چیست؟ غیر از همین پلاستیک و آهن و شیشه و .. هست؟! گران شدن شیشه چه ربط و دخلی به خودرو ساز دارد. گران شدن مواد اولیه پلاستیک و در نتیجه لوازم و قطعات پلاستیکی را چه به خودرو ساز. گران شدن قطعات آهن چه دخلی به خودرو ساز دارد. شما به فروشگاه نزدیک منزلتان که بروید میزان گاهی 200 درصدی افزایش قیمت اجناس لاستیکی و پلاستیکی را خواهید دید. خودرو مجموع همین ها هست که گرانی شان را هر روزه مشاهده می کنیم. گران شدن کارگر و هزینه های جاری هم مزید بر علت.
البته این را متذکر می شوم که من نمی خواهم دلال
بازی هایی که برای گران تر شدن محصولات این صنعت صورت گرفت را انکار کنم اما مگر
این دلالی ها چیز جدیدی است؟!
زمانی که ارزش ارزی پول ملی مان حداقل در بازار
آزاد به حدود یک سوم و با ارز مرجع به یک دوم تقلیل میابد مگر گران شدن این قبیل
اجناس تا دو یا سه برابر امری دور از ذهن و خالی از باور خواهد بود. اقتصاد یک
معادله تک مجهولی راحت الحل نیست. در برخی موارد حتی بسیار پیچیده تر از سیاست
است.
اگر کلاهمان را قاضی کنیم و به 20 سال پیش
بازگردیم می بینیم که قیمت یک اتومبیل برابر بود با قیمت یک خانه مسکونی متوسط. آن
هم نه اتومبیل های وارداتی و لوکس بلکه همین اتومبیل های با کیفیت! تولید داخل. 20
سال گذشت و خودرو دیگر نه یک سرمایه متحرک که به یکی از وسایل رفاهی خانوارهای
ایرانی بدل گشت.
به خوبی یاد می آورم که مثلا زمانی که خودرو
پراید در ایران مبلغی در حدود 7 میلیون تومان داشت می گفتند در سوریه این خودرو به
قیمت 3 میلیون تومان به فروش می رسد. در سفری به سوریه از راننده پرایدی قیمت
خودرویش را جویا شدم. قریب به قیمت خودمان بود. حتی یک روز خودرویی با راننده
اجاره کردم. از قضا ریو تولید داخل بود. به یاد می آورم مبلغی حتی بالاتر از ریوهای
موجود در ایران پرداخته بود.
با همه این احوال اگر زمانی که زمان یکه تازی
خودرو سازی داخلی بود اگر کمی و فقط کمی حق مشتریان خود را که ملت ایران هستند پاس
می داشتند و محترم می شماردند شاید اکنون نیز ملت با ایشان با ملاطفت بیشتری
برخورد می نمود. زمان هایی که فرصت بود تا خودرو سازان ما گامی بیشتر به پیش
بردارند و خودشان را به جای دلخوش کردن به عناوین استاندارد یورو 3 و 4 و ..
حقیقتا بر کیفیت و ایمنی و حسن طراحی این ارابه های مدرن می افزودند.
مخلص کلام این که مبادا تحت تأثیر جوسازی های
تبلیغاتی و ... همه مشکلات و معضلات را بر سر این صنعت تا حدودی اکنون بی دفاع
خراب کنیم. یادمان نرود اگر این صنعت نتواند کمر راست کند و فعال تر از سابق گردد
خود ما هستیم که متضرر واقعی آن خواهیم بود. اگر واردات خودرو بی گمرک گردد در نهایت خود ما هستیم که با از دست
دادن یکی از عظیم ترین صنایع مان و بی کار شدن بسیاری از همشهریانمان و بی ثمر شدن
سال ها تجارب خودرو سازی مان تنبیه خواهیم شد. آن هم درست زمانی که بیش از همیشه
به حمایت از تولید داخلی ولو با کیفیت و قیمت موجود نیازمندیم.
حدود 35 سال می گذرد. خوب است که کارشناسانی بی
طرف به بررسی این صنعت عظیم بپردازند و با شناختن موانع واقعی در راه توسعه این
صنعت و رفع کاستی های موجود و با تقویت بدنه کارشناسی آن بدور از فضاهای سیاسی و
جو های ایجاد شده گام بردارند.
برخی مقالات، نظرات و دیدگاه هایم را در این وبلاگ به یادگار می گذارم.